Konferansın Amaçları

Türkiye çok güçlü bir demografik araştırma geleneğine sahiptir. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü’nün öncülüğünde başlatılan demografik araştırmaların 1968 yılından beri her beş yılda bir yapıldığı görülmektedir. Bu kapsamda yine Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü gerçekleştirilen 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA-2013) , demografik araştırmalar serisinin onuncu araştırmasıdır. Kırk beş yıllık bir dönemi kapsayan bu araştırma serisinin dünyada başka bir benzeri bulunmamaktadır. Demografik araştırmalar halen Türkiye’nin gereksinim duyduğu ve başka bir veri kaynağından sağlanamayan birçok nüfus ve sağlık göstergesine ilişkin bilgi üretmektedir. Bu araştırmalardan elde edilen bilgiler, başta Sağlık Bakanlığı ve Kalkınma Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı olmak üzere birçok kamu kurumu tarafından hizmet, kaynak ve personel planlaması amacıyla kullanılmaktadır. Bu kurumlar, hizmet alanları ile ilgili güncel gelişmeleri öğrenmekte ve müdahale planlarını ve politika önceliklerini belirlemekte bu araştırmaların verilerini yoğun bir şekilde kullanmaktadır. Bazı uluslararası kuruluşlar da bu araştırmaların verilerini uluslararası standartlara uygun olması nedeniyle Türkiye için ulusal veri kabul ederek uluslararası karşılaştırmalar için kullanmaktadır. Ayrıca, Türkiye’de gerçekleştirilen demografik araştırmalar TNSA-2008’den başlayarak Türkiye Resmi İstatistik Programı ’na dâhil edilmiştir. 1968-2013 dönemindeki 45 yıl içinde gerçekleştirilen demografik araştırmalar şunlardır:

  • 1968 Türkiye'de Aile Yapısı ve Nüfus Sorunları Araştırması

  • 1973 Türkiye Nüfus Yapısı ve Nüfus Sorunları Araştırması

  • 1978 Türkiye Doğurganlık Araştırması

  • 1983 Türkiye Doğurganlık ve Aile Sağlığı Araştırması

  • 1988 Türkiye Doğurganlık ve Sağlık Araştırması

  • 1993 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

  • 1998 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

  • 2003 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

  • 2008 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

  • 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

Son 45 yılda gerçekleştirilen demografik araştırmaların gösterdiği demografik eğilimler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Türkiye’nin 2000’li yıllardan başlayarak yeni bir demografik rejime girdiği görülmektedir. Cumhuriyet’in ilanı ile başlayan ve günümüze kadar devam eden süreçte sosyo-ekonomik alanda ve özellikle son yıllarda anne ve çocuk sağlığı göstergelerinde gözlenen olumlu gelişmeler beş yaş altı çocuk ölümlerinin ve kadın başına düşen doğum sayısının önemli ölçüde azalmasına yol açarak Türkiye’yi Demografik Dönüşüm Kuramı’nda sözü edilen üçüncü yani son aşamaya taşımıştır. Demografik dönüşümün bu aşamasında Türkiye nüfusu artık yüksek doğurganlık ve ölümlülük hızlarına sahip genç bir nüfus olmaktan çıkarak, düşük doğurganlık ve ölümlülük hızlarına sahip ve gittikçe yaşlanan bir nüfusun özelliklerini kazanmaktadır. Bu nedenle, Türkiye’nin dönüşmekte olan demografik yapısının demografik araştırmalar serisinin 45. yılında, mevcut veri kaynakları özellikle de TNSA-2013 verilerinin kullanılarak incelenmesi ve bu dönüşüme neden olan faktörlerin ortaya konulması kaçınılmaz bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır. Bu gereksinimden yola çıkılarak gerçekleştirilecek olan “Dördüncü Nüfusbilim Konferansı” nın temel amaçlarından birincisi Türkiye’nin yaşadığı demografik dönüşümü ve bu dönüşüme katkıda bulunan sosyo-ekonomik faktörleri bir arada ele alarak Türkiye’nin yaşadığı demografik dönüşümün dünü ve bugünü yanında yarınını da değerlendirerek gelecekteki demografik yapısına ilişkin çıkarsamalarda bulunmak ve yapıya uygun nüfus politikalarını tartışmak olacaktır.